หน้าหลัก / ปีที่ 9 ฉบับที่ 9 มกราคม-ธันวาคม 2559 / บทบรรณาธิการ

วารสารสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ฉบับทบทวนแนวทางการศึกษา ทั้งทางมานุษยวิทยาสังคมวิทยา และปรัชญา ซึ่งเป็นฉบับที่ 9 ปีที่ 9(2559) นี้ ได้คัดเลือกบทความที่น่าสนใจจากงานประชุมวิชาการระดับชาติ “วลัยลักษณ์วิจัย” ครั้งที่8 กลุ่มสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ซึ่งมีทั้งหมด4 บทความจาก 20 บทความ ในที่นี้คือบทความที่3 - 6 โดยทาง กองบรรณาธิการได้แบ่งบทความเป็น 3 กลุ่มคือ กลุ่มแรกเป็นบทความวิชาการ เชิงแนวความคิดและทฤษฎี กลุ่มที่สองเป็นบทความวิจัยและวิทยานิพนธ์ และกลุ่มที่สามเป็นบทปริทัศน์หนังสือ ดังนี้

เริ่มต้นด้วยบทความแรกของ สมรักษ์ ชัยสิงห์กานานนท์ ที่กล่าวถึงชาติพันธุ์ข้ามรัฐวิชาการข้ามพรมแดน ซึ่งงานนี้เป็นงานสำรวจเอกสารงานวิจัยที่ศึกษาความสัมพันธ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ที่ข้ามพรมแดนรัฐชาติไทย เพื่อทำความ เข้าใจทิศทางและปรากฏการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปของชาติพันธุ์ศึกษาชุมชนทางชาติพันธุ์ของคนย้ายถิ่นที่ใช้ภาษาพูดและมีขนบธรรมเนียมประเพณีร่วมกัน เมื่อมาอยู่ในสังคมใหม่จึงเกิดปรับเปลี่ยนวิถีการดำเนินชีวิต เกิดการผสมผสานและสร้างพื้นที่ทางสังคมแบบใหม่ สร้างจินตนาการเกี่ยวกับ “ความเป็นชาติ” และกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ที่เคยถูกแบ่งแยกและจำกัดการติดต่อข้ามรัฐ เพราะอยู่ภายใต้อาณาเขตและกฎระเบียบของรัฐชาติที่แตกต่างกัน ซึ่งนักวิชาการจำนวนหนึ่งเห็นพ้องกันว่า ทุนนิยมในยุคโลกาภิวัตน์ที่มีการแสวงหาแรงงานราคาถูกและตลาดที่กว้างขึ้น ได้ก่อให้เกิดการเคลื่อนย้ายทางสังคมมากกว่ายุคก่อน ๆ ซึ่งเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจอย่างมากจากวงวิชาการสังคมศาสตร์ และในช่วงทศวรรษที่ผ่านมามีการปรับเปลี่ยนวิธีการศึกษา และนักวิชาการไทยเริ่มออกไปทำงานวิจัยในต่างประเทศ รวมถึงงานส่วนใหญ่แสดงให้เห็นว่ากระบวนการก่อตัวของสำนึกความเป็นชาติพันธุ์และการแสดงอัตลักษณ์มีลักษณะที่ไม่หยุดนิ่ง

บทความที่สอง สังคมวิทยา (การผลิต) วัฒนธรรม: ข้อพิจารณาเบื้องต้นในเรื่องของการศึกษาด้านการผลิต โดยวิริยะ สว่างโชติได้นำเสนอการทบทวนทฤษฎีการผลิตทางวัฒนธรรมของงานวิชาการสำคัญ ๆ ในยุค 1970 โดยนำงานของนักวิชาการ 3 กลุ่ม ที่ถือว่าเป็นผู้บุกเบิกงานด้านสังคมวิทยาวัฒนธรรม (Sociology of Culture)กลุ่มแรก คือเรย์มอนด์ วิลเลี่ยมส์ (Raymond Williams) นักวิจารณ์วรรณกรรมและนักทฤษฎีวัฒนธรรมชาวอังกฤษ กลุ่มที่สอง งานของนักสังคมวิทยาชาวอเมริกันอย่างริชาร์ด เอ. ปีเตอร์สัน (Richard A.Peterson) พอล เอ็ม เฮิร์ช (Paul M. Hirch) และกลุ่มที่สามงานของแม็กซ์ ฮอกไคเมอร์ (Max Horkheimer) และธีโอดอร์ อดอร์โน(Theodor Adorno) นักปรัชญาและนักสังคมวิทยาชาวเยอรมัน ซึ่งงานเหล่านี้ผู้เขียนเองเชื่อว่ามีผลต่อการเกิดของนโยบายรัฐบาลที่ว่าด้วยอุตสาหกรรมทางวัฒนธรรม หรืออุตสาหกรรมสร้างสรรค์ในปลายยุค 90

เหล่านี้ผู้เขียนเองเชื่อว่ามีผลต่อการเกิดของนโยบายรัฐบาลที่ว่าด้วยอุตสาหกรรมทางวัฒนธรรม หรืออุตสาหกรรมสร้างสรรค์ในปลายยุค 90บทความที่สาม สำรวจข้อถกเถียงทางปรัชญาเกี่ยวกับอารมณ์และทฤษฎีอารมณ์สมานกาย โดยปิยณัฐ ประถมวงษ์ นักศึกษาปริญญาเอกปรัชญา ได้เรียบเรียงข้อถกเถียงและแนวคิดเกี่ยวกับอารมณ์และทฤษฎีอารมณ์สมานกายได้อย่างน่าสนใจ โดยอธิบายถึงอารมณ์ความรู้สึกในฐานะที่เป็นอุปสรรคในการใช้เหตุผลและการเข้าถึงความจริงทำให้เกิดคู่ตรงข้ามที่แบ่งแยกอารมณ์ความรู้สึกออกจากเหตุผลและตีค่าอารมณ์ความรู้สึกในแง่ลบ ทำให้การศึกษาอารมณ์ความรู้สึกในอีกแง่มุมหนึ่งมักถูกละเลย ทั้งนี้เพราะอารมณ์ความรู้สึกอาจมีส่วนช่วยในการใช้เหตุผลหรือมีส่วนช่วยในกระบวนการการรู้คิดของเราได้อีกด้วย

บทความที่สี่ การศึกษาอัตลักษณ์ชุมชนและขีดความสามารถในการรองรับได้ เพื่อการบริหารจัดการ วางแผนอนุรักษ์และพัฒนาสภาพแวดล้อมชุมชน ตำบลบ้านแป้ง อำเภอพรหมบุรี จังหวัดสิงห์บุรีโดยผู้เขียน 3 ท่านคือ ชัยวัชร พรหมจิตติพงศ์ ณัฐกฤตตา งามมีฤทธิ์และ ณภัทร โพธิ์วัน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยที่ตระหนังถึงผลกระทบและปัญหาจากการขาดคุณค่าของชุมชนที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน โดยเฉพาะการขาดการจัดการที่เหมาะสม อันส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ สิ่งแวดล้อม และความสมดุลทางธรรมชาติ บทความนี้ได้เป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยให้ทราบอัตลักษณ์ของชุมชนในพื้นที่ศึกษาวิถีชีวิตของประชาชน ความสามารถในการรองรับ และความต้องการของชุมชน เพื่อสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ชุมชน ผลักดันให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน มีรูปแบบการดำเนินชีวิต การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม และรับประโยชน์การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนอย่างเต็มที่

บทความที่ห้า ความร่วมมือของแรงงานข้ามชาติเมียนมาร์ในจังหวัดพังงา: กรณีศึกษากลุ่มชาติพันธุ์ยะไข่ โดยกอแก้ว วงศ์พันธุ์เป็นบทความมาจากส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์ศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต(วัฒนธรรมศึกษา) สำนักวิชาศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์กล่าวถึงการสร้างพื้นที่ความร่วมมือของแรงงานข้ามชาติเมียนมาร์ในจังหวัดพังงาที่มี 2 รูปแบบ คือ ความร่วมมือภายใต้ความเป็นชาติพันธุ์เดียวกัน คือ ความร่วมมือของกลุ่มชาติพันธุ์ยะไข่-กลุ่มรักคิตาเมียวจิยะไข่ ทับละมุ และความร่วมมือแบบองค์กรเครือข่ายแรงงานข้ามชาติที่ประกอบด้วยแรงงานหลากหลายชาติพันธุ์ของแรงงานข้ามชาติเมียนมาร์ในนามกลุ่ม Phang-nga CBOs Center (PCC) โดยเฉพาะกลุ่มที่มาจากรัฐยะไข่หรือาระกันส่งผลต่อการสร้างกลไกเชิงพื้นที่ในชุมชนไทย หรือพื้นที่อำนาจท้องถิ่นของรัฐไทย

บทความที่หก การพัฒนาด้านความรู้ ด้านทักษะและด้านทัศนคติผ่านการเรียนการสอนเชิงรุก โดย วรรณชร ไชยเดช ก้อง-กาญจน์ วชิรพนัง และศศิธร สุวรรณเทพ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยเพื่อการพัฒนาด้านความรู้ ด้านทักษะ และด้านทัศนคติ ผ่านการเรียนการสอนเชิงรุก (Active Learning) ของนักศึกษาในรายวิชา GEN 351การบริหารจัดการยุคใหม่และภาวะผู้นำ ภาคการศึกษาที่ 1/2558มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี พบว่าหลังจากผ่านการเรียนการสอนเชิงรุกแล้วนักศึกษาในรายวิชานี้มีการพัฒนาทั้งสามด้านเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญ อันสอดคล้องกับการผลิตบัณฑิตที่พึงประสงค์และสังคมในศตวรรษที่ 21

บทปริทัศน์หนังสือ โดย จิตประพัฒน์ สายโสภา ได้นำหนังสือเรื่อง NEHRU The Invention of India ของนักเขียนชื่อดังชาวอินเดียวารสารสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ 9 SHASHI THAROOR ตีพิมพ์เมื่อปี ค.ศ. 2007 โดยสำนักพิมพ์เพนกวินมานำเสนอ เพื่อเสนอเรื่องราวของท่านยวาหระลาล เนห์รู (JawaharlalNehru) นายกรัฐมนตรีคนแรก ผู้มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานโครงสร้างให้กับประเทศสาธารณรัฐอินเดีย จนได้สมญานามว่าเป็น“สถาปนิกแห่งอินเดียยุคใหม่” หนังสือเล่มนี้แม้ว่าจะตีพิมพ์มาเกือบ10 ปีแล้วแต่นับว่าเป็นการเรียบเรียงและวิเคราะห์ชีวประวัติของท่านเนห์รูได้อย่างน่าสนใจเนื่องจากวารสารสังคมศาสตร์มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดพื้นที่แลกเปลี่ยนและเผยแพร่บทความทางด้านสังคมศาสตร์และศาสตร์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง จึงปรารถนาให้ผู้อ่านได้รับอรรถรสในการอ่านเพื่อนำไปแนวทางหรือต่อยอดองค์ความรู้ต่อไป
หากมีความผิดพลาดประการใด ขออภัยมา ณ ที่นี้

อาจารย์ ดร.เลิศชาย ศิริชัย